Professionalisering docenten met onderzoekstaken

De cursus voor docenten-met-onderzoekstaken (DOT) is bedoeld om in elke Espritschool docenten kennis en ervaring te laten opdoen met praktijkonderzoek op school, meestal in de vorm van ontwerponderzoek. Kern van het opleidingstraject is het onderzoek dat de deelnemers uitvoeren op de eigen school; zij worden daarin begeleid en wisselen ervaringen uit. De deelnemende leraren worden hiervoor een dagdeel per week (woensdagmiddag) vrijgeroosterd. De cursus wordt verzorgd door twee ILO-docenten: de vakcoördinator van het studieonderdeel Ontwerponderzoek en een gepromoveerde onderzoeksdocent.

Voor de docenten wordt, naast de begeleiding van het eigen onderzoek, een deels vraaggestuurd aanbod verzorgd van training in het gebruik van onderzoeksinstrumenten als inhoudsanalyse, time-on-task-metingen, learner report en hardopdenken, en in didactische thema’s als differentiatie, assessment for learning, metacognitie, en het werken met taxonomieën en/of rubrics.

Karakteristieken van het ontwerponderzoek
Het praktijkonderzoek in de DOT is in beginsel ontwerponderzoek en richt zich op didactische vraagstukken die doorgaans verbonden zijn aan ontwikkelwensen van de school. Deelnemers leren  op systematische wijze een onderwijs- of leerprobleem (dan wel -wens) te beschrijven en te analyseren op basis van door henzelf verzamelde data en ondersteund door wetenschappelijke literatuur. De probleemanalyse mondt uit in een ontwerphypothese en een aantal ontwerpregels, alsook een onderzoeksplan – een uitgewerkt draaiboek voor de wijze waarop de effecten van het ontwerp zullen worden gemeten. Vrijwel altijd is in deze onderzoeken dus sprake van een voormeting en nameting en/of van een experimentgroep en controlegroep. Op basis van het ontwerpplan ontwerpen de DOT’ers vervolgens onderwijsleermateriaal (inclusief overdraagbare lesplannen) en de in te zetten onderzoeksinstrumenten. Het ontwerp wordt daarna uitgevoerd en op basis van de verzamelde gegevens geëvalueerd. 

Tijdspanne professionaliseringstraject, resultaten en disseminatie
Het ondersteuningstraject omvat tien plenaire bijeenkomsten op de UvA. Het voordeel van een buitenschoolse locatie is dat leraren ook letterlijk even afstand nemen van de waan van de dag. Daarnaast worden de DOT’ers begeleid op de eigen werkplek, zowel door de cursusdocenten van de ILO als de eerder opgeleide DOT’ers op de eigen school.
De opbrengst van de DOT-cursus gaat verder dan tastbare producten als beproefde lesontwerpen. Doordat het onderzoek van de deelnemers tussentijds en aan het einde van de cursus in school worden gepresenteerd, draagt de cursus bij aan de nieuwsgierigheid naar en het draagvlak voor onderzoek naar effectieve didactiek en naar de waarde van evidence based  handelen in bredere zin. Bovendien neemt met de groei van het aantal onderzoeksdocenten op school de capaciteit toe om studenten adequaat te begeleiden bij de onderzoeken die zij vanuit de opleiding doen.

De presentatie van de resultaten van het DOT-onderzoek is in elke Espritschool opgenomen in de jaaragenda. In kleiner verband en op informeel niveau wordt uiteraard ook tussentijds over het onderzoek gesproken. Buiten school zijn er in elk geval twee presentatiemomenten: de cursus wordt afgesloten met presentaties op de UvA voor relevante betrokkenen, waaronder collega’s van andere opleidingsscholen, en op de jaarlijkse conferentie Opleiden met Esprit vormen de posterpresentaties van het DOT-onderzoek een vast onderdeel.

De ontwerpposters en -verslagen van de onderzoeksdocenten worden gepubliceerd op de website van Opleiden met Esprit.

Data DOT-cursus 2015-2016
Woensdag 16 september 2015 (14-17 uur)
Woensdag 14 oktober 2015 (14-17 uur)
Woensdag 18 november 2015 (14-17 uur)
Woensdag 16 december 2015 (14-17 uur)
Woensdag 20 januari 2016 (14-17 uur)
Woensdag 24 februari 2016 (14-17 uur)
Woensdag 23 maart 2016 (14-17 uur)
Woensdag 20 april 2016 (14-17 uur)
Woensdag 25 mei 2016 (14-17 uur)
Woensdag 29 juni 2016 (14-17 uur)

Betaking onderzoeksdocenten
Deelnemers aan de DOT-cursus worden op woensdagmiddag vrijgeroosterd; in hun betaking wordt 0,1 fte (= een dagdeel per week gedurende een halfjaar) opgenomen of vrijgespeeld. Van deze 160 klokuren worden er 120 betaakt in het opleidingsjaar en 40 gereserveerd voor het jaar daarna.